Denizli’nin Doğal Mirası Büyüyor: Çameli Pelemiri Bilimsel Literatüre Girdi
haberakademi.com.tr olarak, Türkiye’nin biyoçeşitliliğine ışık tutan önemli bir keşfi duyurmaktan gurur duyuyoruz. Denizli’nin eşsiz doğasıyla tanınan Çameli ilçesinden gelen bu heyecan verici keşif, bölgenin zengin bitki örtüsüne yepyeni bir tür ekledi. Emekli Fen Bilgisi Öğretmeni Rıfat Özdemir’in doğa yürüyüşleri sırasında gözlemlediği ve dikkatini çeken pelemir bitkisi, yapılan detaylı bilimsel incelemeler sonucunda literatüre kazandırıldı.
“Cephalaria Cameliensis”: Çameli Pelemiri’nin Bilimsel Yolculuğu
Ege Üniversitesi Botanik Bahçesi ve Herbaryum Araştırma ve Uygulama Merkezi Müdürü Prof. Dr. Hasan Yıldırım ve ekibinin titiz çalışmalarıyla, Rıfat Özdemir tarafından fark edilen bitkinin yeni bir tür olduğu doğrulandı. Yapılan morfolojik ve moleküler analizler sonucunda bu eşsiz bitkiye, bilimsel adı “Cephalaria cameliensis”, Türkçe karşılığıyla ise “Çameli pelemiri” adı verildi. Bu keşif, Türkiye florasının ne denli zengin ve henüz keşfedilmeyi bekleyen değerlere sahip olduğunu bir kez daha gözler önüne serdi.
Keşif Süreci ve Bilimsel Doğrulama
Prof. Dr. Hasan Yıldırım, keşif sürecini şu sözlerle aktardı: “Yeni tür ilk olarak, bölgenin doğasını yakından takip eden ve arazi gözlemleriyle çalışmalara değerli katkılar sunan emekli öğretmen Rıfat Özdemir tarafından fark edildi. Ardından Akdeniz Üniversitesi Fen Fakültesi Biyoloji Bölümünden Prof. Dr. Ramazan Süleyman Göktürk ile birlikte yürüttüğümüz kapsamlı morfolojik değerlendirmeler, bitkinin mevcut türlerle örtüşmediğini ortaya koydu. Türün yakın akrabalarından ayrıldığı noktaları moleküler düzeyde netleştiren ISSR analizleri ise Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi Fen Fakültesi Moleküler Biyoloji ve Genetik Bölümü öğretim üyesi Doç. Dr. Ergun Kaya tarafından titizlikle gerçekleştirildi. Bilimsel çalışmanın tamamlanmasıyla birlikte türün bilim için tamamen yeni olduğu kanıtlandı ve makale, taksonomi alanının saygın dergilerinden Phytotaxa’da yayımlanarak uluslararası literatüre girdi.” Bu kapsamlı çalışma, bilimin sabır ve titizliğin birleşimiyle nasıl yeni ufuklar açtığının bir kanıtı niteliğinde.
“Çameli Pelemiri” Tehlike Altında mı?
Yapılan araştırmalar, Çameli pelemirinin yaşam alanının oldukça sınırlı olduğunu ortaya koyuyor. Prof. Dr. Yıldırım’ın belirttiğine göre, tür yalnızca Denizli-Çameli ve Muğla-Fethiye arasındaki dar bir coğrafyada, 1350-1850 metre yüksekliklerde yayılış gösteriyor. Bu dar yayılış alanı ve bölgede gözlenen yoğun otlatma baskısı, türün geleceği açısından endişe verici. Araştırmacılar, bu nedenlerle Çameli pelemirinin IUCN kriterlerine göre ‘Tehlikede (EN)’ kategorisinde değerlendirilmesini öneriyor. Bu durum, biyoçeşitliliğin korunması için acil önlemlerin alınması gerektiğini vurguluyor.
Türkiye, Cephalaria Cinsi İçin Önemli Bir Merkez
Prof. Dr. Yıldırım, Cephalaria cinsinin dünya üzerindeki dağılımına da değinerek, Türkiye’nin bu bitki grubu için ne denli önemli bir merkez olduğunu vurguladı. Yaklaşık 100 tür ile temsil edilen bu cinsin, Akdeniz Havzası’ndan Orta Asya ve Güney Afrika’ya kadar yayıldığını belirten Yıldırım, Türkiye’de en az 47 türün varlığının kesinleştiğini ve bunların neredeyse yarısının endemik olduğunu söyledi. Son tanımlanan Çameli pelemiri (Cephalaria cameliensis) ve Cephalaria dumanii türleriyle birlikte Türkiye’deki toplam Cephalaria tür sayısının 49’a, endemik tür sayısının ise 25’e ulaştığını ekledi. Bu rakamlar, Anadolu’nun küresel ölçekte biyoçeşitlilik açısından taşıdığı değeri ve yüksek endemizm oranını bir kez daha kanıtlıyor.
Yerel Duyarlılık ve Bilimsel İşbirliğinin Gücü
haberakademi.com.tr olarak, bu keşfin sadece bilimsel bir başarı olmadığını, aynı zamanda yerel halkın doğaya olan duyarlılığının ve işbirliğinin de ne kadar değerli olduğunu gösterdiğini belirtmek isteriz. Prof. Dr. Yıldırım, desteklerinden ötürü Çameli Belediyesine ve Belediye Başkanı Cengiz Arslan’a teşekkür ederek, “Çameli, doğasını korumayı bilen, misafirperver insanlarıyla her zaman yanımızda olan özel bir ilçe. Bu keşif, hem Anadolu’nun eşsiz ekolojik mirasını hem de yerel halkın duyarlılığının bilime nasıl katkı sağlayabileceğini bir kez daha gösterdi.” ifadelerini kullandı. Bu tür keşiflerin artması, Anadolu’nun henüz keşfedilmeyi bekleyen zenginliklerini gün yüzüne çıkararak, koruma çabalarına da ivme kazandıracaktır.
